Wat is poollicht?


Poollicht is een prachtig natuurverschijnsel, dat zo af en toe in onze streken te zien is. Je moet het alleen even weten, want het optreden van poollicht op onze breedte is geen alledaags gebeuren. De condities moeten gunstig zijn anders missen we hier de lichtshow.

Poollicht hangt samen met uitbarstingen op de zon, waarbij voortdurend grote hoeveelheden geladen deeltjes met een grote snelheid de ruimte in geslingerd worden. Het aardmagnetisch veld zorgt ervoor dat de deeltjesstroom in de omgeving van de aarde wordt afgebogen. In de buurt van de noord- en zuidpool dringen geladen deeltjes met verhoogde snelheid de atmosfeer binnen.

De van de zon afkomstige deeltjes bevatten veel energie die in de bovenste kilometers van de aardse atmosfeer door botsingen wordt overgedragen op atomen zuurstof en stikstof. Die energie komt uiteindelijk weer vrij en wordt tussen de 80 en 1000 kilometer hoogte uitgestraald in de vorm van het kleurrijke poollicht, dat zich op vele manieren kan vertonen.

Als het zich voordoet kun je vaak een lichte gloed of bewegende bogen, stralenbundels of gordijnen van licht zien. Soms is er zelfs sprake van een vlammend spektakel met aan de noordelijke horizon een boog, waaruit lichtstralen als zoeklichten omhoog schieten.

De kans op poollicht is het grootst in jaren met grote activiteit op het oppervlak van de zon. Om de elf jaar maakt de zon zo'n actieve periode door. Dit komt tot uiting in een groter aantal zonnevlekken. Zonnevlekken zijn vanaf de aarde te zien als donkere plekken op de zon (wel even je ogen beschermen met b.v. een eclipsbril of een goed stuk lasglas). De zonnevlekken zijn koeler dan hun omgeving, maar er worden enorme krachten in samengebundeld, die onder bepaalde omstandigheden tot uitbarsting komen in een zogenaamde "Flare". Wanneer een grote zonnevlek onder de juiste omstandigheden tot uitbarsting komt, schieten de geladen zonnedeeltjes met een snelheid die soms oploopt tot meer dan 2.000 km per seconde door de ruimte.

De grootste zonnevlekken doen zich vaak één of twee jaar na het zonnemaximum voor. Zo kon het gebeuren dat er in oktober 2003 - ongeveer twee jaar na het laatste zonnemaximum van 2000/2001 - een aantal erg grote en uiterst actieve zonnevlekken verscheen.  Dit leidde eind oktober tot mijn eerste echte poollichtervaring.

Elders op deze site in woord en beeld veel meer over aandacht voor dit prachtige spektakel.

Onder het kopje: "Poollicht voorspellen" leid ik je langs een aantal websites die je wat meer inzicht kunnen geven in een aantal zaken m.b.t. poollicht, en die je in staat stellen om dit fenomeen zelf tot op zekere hoogte te voorspellen.